PM YASASVI યોજના 2025: OBC, EBC અને DNT વિદ્યાર્થીઓ માટે શૈક્ષણિક ક્રાંતિ

PM YASASVI યોજના (PM Young Achievers Scholarship Award Scheme for Vibrant India) એ ભારત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકાર મંત્રાલય (Ministry of Social Justice & Empowerment) દ્વારા ચલાવવામાં આવતી એક છત્તી યોજના છે, જે OBC (Other Backward Classes), EBC (Economically Backward Classes) અને DNT (Denotified, Nomadic and Semi-Nomadic Tribes) વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ માટે આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે. આ યોજના 2021-22થી 2025-26 સુધી માટે ચાલુ છે અને તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી શિક્ષણ આપીને તેમના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. 2025 માટે, યોજના હેઠળ YASASVI Entrance Test (YET) રદ કરી દેવામાં આવ્યું છે અને પસંદગી મેરિટ આધારિત (પાછલા વર્ષના પરીક્ષા માર્ક્સ પર) કરવામાં આવશે. આ યોજના પ્રી-મેટ્રિક, પોસ્ટ-મેટ્રિક અને ટોપ ક્લાસ શિક્ષણ જેવા વિવિધ ભાગોને આવરી લે છે.

યોજનાના મુખ્ય ભાગો (Components)

PM YASASVI યોજના અનેક ઉપ-યોજનાઓને સમાવે છે, જે વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ તબક્કાએ સહાય આપે છે:

1. પ્રી-મેટ્રિક સ્કોલરશીપ (Pre-Matric Scholarship): ક્લાસ 9 અને 10 માટે, જેમાં ટ્યુશન, હોસ્ટેલ અને અન્ય ખર્ચની કવરેજ થાય છે.
2. પોસ્ટ-મેટ્રિક સ્કોલરશીપ (Post-Matric Scholarship): ક્લાસ 11 અને 12 પછીના કોર્સ માટે, જેમાં પ્રોફેશનલ અને નોન-પ્રોફેશનલ કોર્સનો સમાવેશ થાય છે.
3. ટોપ ક્લાસ શિક્ષણ યોજના (Top Class Education in Schools/Colleges): પસંદ કરાયેલી ટોપ સ્કૂલ્સ અને કોલેજોમાં ક્લાસ 9થી 12 અને તે પછીના અભ્યાસ માટે સહાય.
4. હોસ્ટેલ નિર્માણ (Construction of Hostels): OBC, EBC અને DNT વિદ્યાર્થીઓ માટે હોસ્ટેલની સુવિધા.

પાત્રતા માપદંડ (Eligibility Criteria)

યોજના હેઠળ સ્કોલરશીપ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીએ નીચેના માપદંડ પૂરા પાડવા જોઈએ:

• રાષ્ટ્રીયતા: ભારતીય નાગરિક હોવું જરૂરી.
• વર્ગ: OBC, EBC અને DNT વર્ગનો હોવો જોઈએ (વેલિડ કેટેગરી સર્ટિફિકેટ જરૂરી).
• આય: વાલીઓ/ગાર્ડિયનની વાર્ષિક આય ₹2.5 લાખથી વધુ ન હોવી જોઈએ.
• શૈક્ષણિક તબક્કો:
  • પ્રી-મેટ્રિક: ક્લાસ 9 અને 10માં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ (સરકારી/સરકારી-સહાયિત/ખાનગી સ્કૂલમાં).
  • પોસ્ટ-મેટ્રિક: ક્લાસ 11 અને 12 પછીના કોર્સમાં અભ્યાસ કરતા.
  • ટોપ ક્લાસ: ટોપ પર્ફોર્મિંગ સ્કૂલ્સમાં અભ્યાસ કરતા, જ્યાં 10મી અને 12મીમાં 100% પાસ પરસન્ટેજ હોય.
• મેરિટ: પાછલા વર્ષની પરીક્ષામાં 60%થી વધુ માર્ક્સ (ક્લાસ 8/10 માટે). પ્રોફેશનલ કોર્સ માટે ઇન્સ્ટિટ્યુટમાં UDISE/AISHE કોડ હોવો જોઈએ.
• અન્ય: વિદ્યાર્થીએ એક જ સ્કોલરશીપ માટે અરજી કરી શકે; અન્ય સ્કોલરશીપ મળી હોય તો અયોગ્ય. 30% સ્લોટ્સ છોકરીઓ માટે રિઝર્વ છે.

લાભો (Benefits)

યોજના હેઠળ વિદ્યાર્થીઓને નીચેના લાભો મળે છે:

• પ્રી-મેટ્રિક (ક્લાસ 9-10): વાર્ષિક ₹75,000 સુધી (ટ્યુશન, હોસ્ટેલ, અન્ય ખર્ચ માટે).
• સેકન્ડરી (ક્લાસ 11-12): વાર્ષિક ₹1,25,000 સુધી (ટ્યુશન, હોસ્ટેલ અને અન્ય ફી માટે).
• પોસ્ટ-મેટ્રિક:
  • ગ્રુપ A (ડિગ્રી/પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ): ટ્યુશન ફી + ₹3,000 માસિક જીવન ખર્ચ + બુક્સ/સ્ટેશનરી.
  • ગ્રુપ B (ડિપ્લોમા/સર્ટિફિકેટ): ઓછી રકમ, પરંતુ આવરી લે છે.
• ટોપ ક્લાસ કોલેજ: ટ્યુશન અને નોન-રિફંડેબલ ચાર્જ ₹3,72,000 સુધી + ₹3,000 માસિક + અન્ય લાભો (જેમ કે મેન્ટરિંગ, ઓનલાઈન લર્નિંગ ટૂલ્સ).
• કુલ સ્કોલરશીપ્સ: 15,000 સુધીની સ્કોલરશીપ્સ વાર્ષિક, DBT (Direct Benefit Transfer) દ્વારા Aadhaar-લિંક્ડ બેંક એકાઉન્ટમાં જમા થાય છે.

અરજી પ્રક્રિયા (Application Process)

2025-26 માટે અરજી ઓનલાઈન છે અને National Scholarship Portal (NSP) દ્વારા કરવાની છે. પગલાં:

1. રજિસ્ટ્રેશન: scholarships.gov.in પર જઈને “New Student? Register” પર ક્લિક કરો. Aadhaar અથવા એનરોલમેન્ટ ID દ્વારા રજિસ્ટર કરો.
2. લૉગિન અને ફોર્મ ભરો: PM YASASVI યોજના પસંદ કરો, વ્યક્તિગત, શૈક્ષણિક અને બેંક વિગતો ભરો.
3. દસ્તાવેજો અપલોડ કરો:
   • Aadhaar કાર્ડ (વિદ્યાર્થી/વાલીનું).
   • ક્લાસ 8/10 માર્કશીટ.
   • આય પ્રમાણપત્ર (₹2.5 લાખથી ઓછી).
   • કેટેગરી સર્ટિફિકેટ (OBC/EBC/DNT).
   • ડોમિસાઈલ સર્ટિફિકેટ (જરૂરી હોય તો).
   • પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટો અને બેંક પાસબુક.
4. સબમિટ અને વેરિફિકેશન: અરજી સબમિટ કરો. ઇન્સ્ટિટ્યુટ અને જિલ્લા અધિકારી દ્વારા વેરિફાઈ કરાશે. ડિફેક્ટિવ અરજીઓ 15 સપ્ટેમ્બર 2025 સુધી સુધારી શકાય.
5. પસંદગી: મેરિટ લિસ્ટ આધારિત, પરિણામ NSP પર જાહેર થશે.

• અરજીની તારીખો (2025-26): શરૂઆત: 2 જૂન 2025; છેલ્લી તારીખ: 31 ઓગસ્ટ 2025.

મહત્વની નોંધો

• અરજી બહુવિધ ન કરો, નહીં તો અયોગ્ય ગણાશે.
• ફંડ્સ DBT દ્વારા જમા થાય છે, તેથી બેંક એકાઉન્ટ Aadhaar સાથે લિંક કરો.
• વધુ માહિતી માટે: scholarships.gov.in અથવા socialjustice.gov.inની મુલાકાત લો.
• જો તમે પાત્ર છો, તો તરત જ અરજી કરો – આ યોજના તમારા ભવિષ્યને બદલી શકે છે! જો કોઈ સમસ્યા હોય, તો NSP હેલ્પલાઈન અથવા સ્થાનિક વેલ્ફેર ઓફિસનો સંપર્ક કરો.